es | eu | en | fr

Iruñeko Batasunaren Pribilegioaren VI. Mendeurrena

Nafarroako Errege Artxibo Nagusia

2023/09/07 - 2023/09/10

Ostiral honetan, 2023ko irailaren 8an, Iruñeko Batasunaren Pribilegioaren VI. Mendeurrena betetzen dela eta, Nafarroako Errege Artxibo Orokorrak dokumentu horren jatorrizko pergaminoa aurkezten du, Karlos III.a Noblearen Kantzelaritzak zaintzen duen lau aleetako bat, azken sei mende hauetan Errege Artxiboan kontserbatu ahal izan dena.

Dokumentuarekin batera, azalpen-panel bat aurkeztu da, Pribilegioaren garrantziari testuingurua emateko. Erakusketa Nafarroako Artxiboan egongo da zabalik irailaren 7tik 10era.

Batasunaren Pribilegioa

1423ko irailaren 8an, Karlos III.a Nobleak, Nafarroako errege eta Nemoursko dukeak, Iruñeko burguak bateratzea dekretatu zuen, Nabarreria Hiria, San Zernin Burgua eta San Nikolas herria izenekoak. Pribilegio berean berretsi zen hiriak Nafarroako Erresumaren buru gisa zuen nagusitasuna, eta horregatik zuen garrantzia Foru Komunitate osoarentzat. Kontzesio hori Iruñeko milaka urteko historiaren mugarri nagusietako bat da.

Pribilegioaren edukia luze eta zabal eztabaidatu zen hiru herrietako alkate eta prokuradoreekin, eta Errege Kontseiluko kideen deliberazioak eta aholkularitza izan zituen. San Zernin burguaren aldetik, Miguel Laceilla alkateak eta Juan de Zalba, Salvador de Roncesvalles eta Martín de Lumbier prokuradoreek parte hartu zuten. San Nikolas herriaren izenean, Juan de Atondo alkatea eta Domingo de Orbaiz, Juan Palmer eta Martín Miguel de Elzaburu prokuradoreak. Eta Nabarreria Hirian, Simón de Clavería alkatea eta Martin de Murillo, Arnalt de Ezcároz eta Arnalt de Larramendi prokuradoreak.

Pribilegioaren ondorio nagusiak 29 puntu edo kapitulutan islatu ziren, eta horien artean nabarmentzekoak dira udalerri bakarra eratzea, herritar guztiek eskubide eta askatasun berberak izatea, alkate bakarra izendatzea, udaletxea edo zin-etxea hiru erkidegoen arteko loturan kokatzea, hiriko pribilegioak eta enblemak babesteko hiru giltzadun kutxa bat zaintzea, edo udal-zigiluaren eta zutoihalaren arma berriak sortzea, zilarrezko lehoi urgazle batek osatua, mihiarekin eta gulezko azazkalekin, errege koroaz zeharkatua, Nafarroako armez inguratutako azur zelai baten gainean.

NANren alea

Batasunaren Pribilegioaren jatorrizko dokumentua jatorrizko tokian gordetzen da, formatu handiko pergaminozko lau aletan. Horietako bi Iruñeko Udal Artxiboan gordetzen dira, beste bat Nafarroako Errege Artxibo Orokorrean eta azkena Iruñeko Katedraleko Artxiboan. Horiek guztiak erresumako hizkuntza ofizialean idatzi ziren, Nafarroako erromantzean, rolde formatuko pergaminoaren gainean, luzera handieneko alean 2.165 mm-rainoko luzerarekin.

Nafarroako Errege Artxibo Nagusiaren alea errege-kantzelaritzari dagokiona da. Deitoragarria da dokumentuak baliozkotzeko zigiluak galtzea, argizari berdez egindako inprimaki bikainak, errege-kantzelaritzako zigilu handiari eta Iruñeko zigilu berriari dagozkienak, pribilegioak berak sortuak.

Lekua: Nafarroako Errege Artxibo Nagusiko Areto Nagusia

Ordutegia: 10:00etatik 14:00etara eta 17:00etatik 20:00etara.

Sarrera librea eta doakoa.