es | eu | en | fr

Los Iruña´ko taldearen Ondare dokumentala Nafarroako Artxibora iritsi da

2023/12/22
Los Iruña´ko taldearen Ondare dokumentala Nafarroako Artxibora iritsi da
Iruña'ko taldekideen senideak

Nafarroako Errege Artxibo Nagusiak Los Iruña'ko taldearen dokumentu-funtsa jaso du, Nafarroako Musikaren eta Arte Eszenikoen Artxiboaren programan sartzeko helburuarekin. Bertan ziurtatuta geratuko da kontserbatu eta zainduko dela, bai eta ikerketarako eta ezagutza, zabalkunde eta balioztatze orokorrerako prest egongo dela ere. Dohaintza taldekideen senideek elkarrekin egin dute, Jokin Zabalza musikariaren eta Jesús Garatea taldearen hainbat aintzatespenen sustatzailearen bitartez.

Legatua beren abestien letren argitalpenez, partiturez, prentsa-ebakinez eta aldizkako argitalpenez osatutako 3 artxibo-kutxek osatzen dute. Horiek guztiak Josecho Garcíak, Joaquín Zabalzak, Alberto Huartek eta Enrique Los Arcosek elkarrekin egindako ibilbide musikalaren ebidentzia dokumentalak dira. Geroago, Enrique Abad eta Iñaki Astondoa batu zitzaizkien, Los Iruña'ko kasu, zalantzarik gabe nazioartean ibilbide luzeena duen talde nafar sustraietako bat.

Dohaintza osatzeko, diskografia eta telebistako emanaldien grabazioak daude, baita jasotako sari eta omenaldiei lotutako objektuak, 8 kasete, 24 CD, 41 disko, 23 DVD, bideo bat eta 51 argazki ere bai.

Dokumentazioa Nafarroako Errege Artxibo Nagusian dago eskuragarri, funtsaren antolaketa eta deskribapen prozesua amaitu ondoren.

Nazioarteko proiekzio handia

Hasieran, Josecho Garcíak, Joaquín Zabalzak, Alberto Huartek eta Enrique Los Arcosek osatu zuten Los Iruña'ko taldea, Sanferminetako musikaren inguruan lan egiteko, batez ere Manuel Turrillasek konposatutakoa, zeinarekin 1956an ezagutarazi ziren jendaurrean.

Urte berean lehen grabazioa egin zuten Discos Columbiarekin, Euskal Herriko eta Nafarroako folklore-errepertorioan oinarritua, peñen ereserkiekin, hala nola Muthiko Alaiak, Oberena, Irrintzi, La Única, Los del Bronce, Anaitasuna, La Jarana, El Bullicio eta Alegría de Iruña. Horiekin guztiekin arrakasta handia lortu zuten, eta aldi berean Enrique Abad sartu zen bosgarren kide gisa, Iñaki Astondoarekin batera hurrengo urtean, Josecho García taldea utzi ondoren.

Valladoliden eta Madrilen eman zituzten lehendabiziko kontzertuetan jasotako kritika onen ondorioz, Augusto Algueró-ren Maravella orkestrarekin eta Navarra Maisuarekin batera hasi zituzten emanaldiak, Zafiro zigiluaren eskutik, baita Casablanca eta J 'Hay jai-aretoetako eguneroko interpretazioak eta Madrilgo La Voz irratiekin, Radio Madrid-ekin, Intercontinentalekin eta Televisión Española-rekin egindako kolaborazioak ere. Bere arrakastak Bartzelonako Emporium festa-aretoan eta Benidormeko II. Jaialdian jarraitu zuten. Bertan, interpretazio onenaren ex aequo saria lortu zuten eta, ondoren, erritmo onenaren saria, 1961ean.

Portugalen edo Suedian aritu ondoren, 1961ean Mexikora joan ziren, non The Plattersekin agertokia partekatu zuten, eta 1962an bira batek Hego Amerikara eta Estatu Batuetara eraman zituen, 1963an Kanadara beste bidaia bat eginez. 1964an, Ameriketan egindako azken birak Venezuelatik Kanadara eraman zituen.

Espainiara itzulita, disko berri bat grabatu eta TVEn aritu ziren, Duo Dinamico, Chicho Gordillo eta Gelurekin batera kontzertu sorta berri bati hasiera emanez. 1964ko abenduaren eta 1965eko urtarrilaren artean hasi zuten azken bira Danimarka, Islandia eta Finlandiako telebista, antzerki, dantzaleku eta hoteletan.

Une profesional ona eta egiteke zeuden kontratuak gorabehera, 1965eko urtarrilaren 25ean taldea desegitea erabaki zuten, otsailaren 1ean Tuterako Moncayo zineman ongintzazko jaialdi batean agurtuz.

Jasotako aitorpen, sari eta omenaldien artean, aipatzekoak dira 1975ean Los Arcosen jasotakoa, 1980an Iruñeko Udalaren zapia ezarri izana, 1994an Napardiko Urrezko Galoia eman izana eta 1995ean San Ferminetako suziria jaurti izana. 2008an "Reyno de Navarra" Turismo Saria jaso zuten eta, azkenik, 2019an, Karlos III.a Noblearen Gurutzea eman zien Nafarroako Gobernuak.

Los Iruña'ko taldeak, euren ibilbidean zehar, 250 kanta baino gehiago grabatu zituzten eta Europako eta Amerikako 20 herrialdetan baino gehiagotan kontzertuak eman zituzten, 2.500 gala eta kontzertu baino gehiago eginez.

Zerrendara itzuli