Nafarroako Errege Artxibo Nagusiak bultzatutako Musikaren eta Arte Eszenikoen Artxiboaren programaren webguneak Nafar musika-ondarearen altxor berri bat sartu du Nafarroako Fonotekari eskainitako atalean: Teodoro A. Echegoyen Bisiers edo Visiersen (Azkoien, 1875 – Tarragona, 1905) Misa Grande izenekoa. Zehazki, interesa duten pertsonek beren bost zatietara jo ahal izango dute: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus et Benedictus eta Agnus Dei.
Baluarte Fundazioaren-Nafarroako Orkestra Sinfonikoaren, Iruñeko Ganbara Abesbatzaren eta Vianako Printzea Erakundearen-Kultura Zuzendaritza Nagusiaren arteko lankidetza eredugarriari esker egin ahal izan da grabazio hori. Lankidetza horren helburua da Nafarroako musika-ondarea identifikatzea, kontserbatzea eta balioztatzea, bere antzinatasunagatik, exekuzio-ezaugarriengatik edo adierazgarritasunagatik bereziki garrantzitsua dena, Nafarroako Fonotekaren bidez eskura daitezkeen kalitate handiko grabazioen bidez zabaltzeko asmoz. Horrela, publikoki eskuragarri dagoen Nafar musika-emaria mp3 kalitateko ehun eta hamar grabazioetara iristen da, XVII. mendetik gaur egunera arte Nafarroako hogeita bost musikagilek sortutako obrei dagozkienak.
Nafarroako Orkestra Sinfonikoa eta Iruñeko Ganbara Abesbatza, David Gálvez Pintadoren zuzendaritzapean, izan dira 2024ko ekainaren 12an eta 13an egindako grabazioaren interpreteak.
Egilea eta bere obra
Teodoro Echegoyen, erromantizismo berantiarreko nafar konpositorea, nahiz eta bere garaiko egile garrantzitsua izan, ez zen oso ezaguna izan bere karrera haren lurraldetik kanpo egin zuelako, zehazki Bartzelonan, Oloten eta Tarragonan, non 30 urte besterik ez zituela hil baitzen.
Iruñeko Kontziliazio Apaizgaitegian egondako garaian hasi zen musika konposizioaren oinarrietan murgiltzen. Calahorrako katedraleko kapera-maisu izendatu zuten 1897an, zeinetan 1903ra arte egon baitzen kargu hori betetzen. Urte horretan bertan, Tarragonara joan zen, non hiriko katedraleko kapera-maisu izendatu zuten, bere bizitzaren amaiera arte postu hori betez.
Echegoyengo musika funtsa Oloteko Garrotxako Eskualdeko Arxiuan kontserbatutako 218 lanek osatzen dute. Batez ere, lan egin zuen lekuetan erlijio-zerbitzuetarako idatzitako musika sakratua da.
David Echeverría Irigaray Iruñeko Ganbara Abesbatzako kudeatzaileak Oloteko Garrotxako Eskualdeko Arxiuan aurkitu zuen Nafarroako Fonotekan berriki sartu izandako Misa Grande izeneko partitura, non, segur aski, Echegoyenen lagun elizgizon baten eskutik iritsi zen, zeinak, hil ondoren, bere artxiboa heredatu baitzuen. Partitura osorik, koadernatuta eta autografo gisa kontserbatzen da, orkestrako eta abesbatzako “partichelas” guztiekin.
2017an, David Echeverría Irigarayren Teodoro Echegoyen y Bisiers, maestro de capilla y compositor biografia aurkeztu zen Azkoienen. Bertan, bizi-ibilbidea kontatzen da eta baita Garrotxa, Eresbil eta Calahorrako Katedraleko artxiboetan aurkitutako obra guztien katalogoa jasotzen da ere.
Edertasun handiko obra
Bere interes musikologikoari dagokionez, esan behar da, nahiz eta lehen entzute batean obrak Europako sinfonismo-koral (abesbatza handia, bakarlariak eta orkestra oparoa) baterantz bideratzen gaituen, eta segur aski horixe zen Echegoyenek bilatzen zuen ideia, Mezak kaperetako tradizio kontserbatzaileari eusten dio eta, itxuraz, koru bikoitzerako idatzita dago. Bi abesbatzek bereizita abesten dute batzuetan, eta beste batzuetan lerro kontrapuntistiko batzuekin nahasten dira, eta gehientsuenek aldi berean abesten dute: hispaniar abesbatza bikoitzaren bilakaera oso modu sui generisean erabiltzen du hemen Echegoyenek.
Bestalde, orkestrak itxurazko desoreka bat sortzen du, haize-sekzio indartsu batekin eta metalei protagonismo tinbrikoa ematen dien idazkera batekin ere bai. Tuba bat gehitu da jatorrizko figlearen ordez, oso instrumentu arraroa baita gaur egun.
Laburbilduz, obra benetan ederra da, talentu izugarria adierazten duten zati oso inspiratuak dituena, orkestra mailan abentura xelebre, harmoniko, erritmiko eta melodikoak dituena, Italiako eta Alemaniako operen eta Europa erdialdeko sinfonismo erlijiosoaren erreferentzia ugarirekin.
