es | eu | en | fr

Iruñeko Orfeoia

Iruñeko Orfeoia

ERREFERENTZIA KODEA

ES/NA/AGN/F477

IZENBURUA

Iruñeko Orfeoia

MUTURREKO DATAK

1865-2018

DESKRIBAPEN MAILA

Funtsa

EKOIZLEA

Sociedad Coral Orfeón Pamplonés / Iruñeko Orfeoiaren Koral Elkartea

AIPAMEN BIOGRAFIKOA

1865. urteko martxoaren 19an, Orfeoiko Artxiboan gordetzen den sortze bilera-aktan agertzen den moduan, Conrado Gartziaren piano-biltegian (Jauregiaren Aldapa, 32) “Iruñeko Orfeoia tituludun abesbatza elkarteko” hamaika bazkide sortzaileak elkartu ziren. Bilera horretan, Gartzia buru zelarik, lehenengo zuzendaritza-batzordea aukeratu zen eta elkartearen oinarriak ezarri ziren eta era berean Orfeoiaren helburua zehazten zen: “eskatzen zuten artisau guztiei doako musika irakastea”, beti ere eskatutako baldintzak betetzen bazituzten eta 16 eta 40 urte bitartean bazituzten. Hamaika bazkide sortzaileen artean bat Joaquin Maia musikaria zen, eta Orfeoiaren lehenengo zuzendari bihurtu zen.

Ziurrenik, gaur egun harritu egiten du Orfeoiak hasieran zuen helburu hori, geroago zabalduko baita. Egia esan, garai hartako espirituari erantzuten zion: ekimen hau, musika, langileria aurreratzeko eta prestatzeko bitartekaritzat jotzen zuen izaera filantropiko eta sozialeko  Europar abesbatza-mugimendu baten esparruan kokatzen da, aurreko hamarkadan Katalunian sortutako Clavé abesbatzen ildo berean, alegia. Urte batzuk beranduago, La Unión Vasco-Navarra egunkarian, Iruñeko Orfeoiari buruzko zenbait artikulutan, Jose Colá eta Goitik garaiko testu batean izaera sozial hau nabarmentzen zuen hain zuzen ere: “ Entsegura hirurehun langile bertaratzen dira zenbait jarraibide jasotzera, eta bereziki musikakoak, bere eguneroko lanak amaitu eta handik bi ordutara, honela, kafea-, etxe-joko- eta tabernatik  aldentzen dira, hauek direlako bizio-, ustelkeria- eta immoralitatea eskuratzeko egoera eta aukera, eta gainera funtsik gabeko amildegia da, langileen aurrezki guztiak galtzen dira, beren seme-alaben ogia”.

Musika-talde berri honetarako harrera Iruñeko gizartearen aldetik, zazpi urte lehenago sortutako Udal Musika Eskolari gehitu zitzaiona -erakunde aitzindaria Espainian, gaur egungo kontserbatorioaren aurrekaria-, sutsua izan zen datuak erakusten duten bezala: bere lehenengo urtean Orfeoiak 125 ikasle zituen. Ikasleen artean galdaketa batean lana egiten zuen erronkariko gazte bat aurkitzen zen, Sebastian (Beranduago Julian) Gayarre, Orfeoiari esker bere ahots miresgarriaren jaurtiketa lortu zuen nazioarteko mailan: Jacinto Campión, bere bigarren lehendakariak eta Orfeoiko ohorezko bazkidea zen Hilarión Eslava, nafartar musikariak egindako kudeaketei esker Madrilera joan zen abeslari gisa prestatu ahal izateko.

[+]  Gehiago irakurri

HISTORIA ARTXIBISTIKOA

Iruñeko Orfeoiaren funtsa gordailuaren bidez sartu zen Nafarroako Errege Artxibo Nagusian 2018an, bi erakundeek sinatutako hitzarmenaren emaitza moduan.

EDUKIA

Nafarroako Errege Artxibo Nagusiak dohaintzan jasotako dokumentazioak ondorengo elementuak ditu: bere artxibo musikala osatzen duten eskuizkribuak eta inprimatutako partiturak; prentsa artxiboa, prentsa-ebakinak, aldizkari espezializatuak, prentsa espedienteak, Orfeoiak argitaratutako La Voz aldizkariaren bilduma, Dokumentazio historiko bilduma bat, 1865 eta 1999 arteko Administrazio Kontseiluaren akta-liburuak, arauak (1893an hasitakoak), oroitzapen artistikoak (1892az geroztik) eta korrespondentzia (1891 eta 1990. urteen artekoak), baita bazkide, bidaia, kontabilitate, musika sariak eta urrezko liburuekin lotutako dokumentazioa ere.

Gainera, 1892an hasten diren programez integratuta dago; kartelak 1893az geroztik; argazkigintzako bilduma bat irudiekin 1894az geroztik; soinuaren atzeko planoa; ikus-entzunezko funtsa; opera gidoien bilduma, bideo-liburutegia, diskoteka eta liburutegia; eta Orfeón-ek mantentzen dituen funts pribatuak (Fermín Urtasun, Ochoa de Olza eta "Aranzadi" funtsak).

ANTOLAKETA

01. Musikal-artxiboa. Partiturak

     01.01. Eskuz idatzitako partiturak

     01.02. Inprimatutako partiturak, Iruñeko Orfeoiaren kanpoko eskubideak izan ezik

02. Prentsa artxiboa

     02.01. Prentsa ebakinak

     02.02. Aldizkari espezializatuak

     02.03. Prentsa dosierrak

     02.04. La Voz (Orfeoiak argitaratutako aldizkaria)

03. Funts dokumental historikoa

     03.01. Administrazio Kontseiluaren eta Batzar Nagusien akta liburuak. 1865-1999

     03.02. Araudiak. 1893ean hasten dira

     03.03. Memoria artistikoak. 1892an hasten dira

     03.04. Gutunak. 1891-1990

     03.05. Bazkideak

     03.06. Bidaiak

     03.07. Kontabilitatea

     03.08. Sari musikalak

     03.09. Urrezko liburuak

04. Egitarauak. 1892an hasten dira

05. Kartelak. 1893an hasten dira

06. Funts fotografikoa. 1894an hasten dira

07. Soinu-funtsa

08. Ikus-entzunezko funtsa

09. Bildumak

     09.01. Opera-liburuak

     09.02. Bideoteka

     09.03. Diskoteka

     09.04. Liburutegia

10. Funts pribatuak

     10.01. Fermín Urtasun Funtsa

     10.02. Ochoa de Olza Funtsa

     10.03. "Aranzadi” Funtsa

SARBIDE-BALDINTZAK ETA ERREPRODUKZIOA

Sarbide mugatua tratamentu artxibistikoa bukatu arte.

ERLAZIONATUTAKO DESKRIBAPEN UNITATEAK

Tomás Asiáin Magaña

Arturo Campión Jaimebón

Teresa Catalán Sánchez

Natalio Cayuela Medina

Isidoro Fagoaga Larrache

Jesús García Leoz

Familia Huarte

Iruñeko Ganbara Abesbatza

Santos Laspiur Abad

El Lebrel Blanco

Martín Lipúzcoa Urriza

Koldo Pastor Arriazu

Fernando Remacha Villar

Pablo Sarasate Navascués

Sociedad de Conciertos Santa Cecilia

Ricardo Visus Antoñanzas

ARGITALPEN NOTAK

www.orfeonpamplones.com

Hitzarmenaren sinaduraren albistea

DESKRIBATZAILEAK

Erakunde musikala, Musika korala.